Voorrangsregels uitgelegd: rechts gaat voor, tram, rotonde en zebra

Eerst: wat gaat boven wat?

Voorrangsvragen worden makkelijker als je weet welke regel het laatste woord heeft. Het RVV 1990 legt een vaste rangorde vast. Kijk bij elke situatie eerst naar de hoogste regel die er is.

1. Aanwijzingen van een verkeersregelaar of agent gaan boven alles (art. 84).
2. Verkeerslichten gaan boven voorrangsborden en haaientanden (art. 64).
3. Verkeersborden en haaientanden gaan boven de algemene verkeersregels (art. 63 en 84).
4. Zijn er geen aanwijzingen, lichten of borden, dan gelden de algemene regels, zoals rechts gaat voor.

Rechts gaat voor, ook voor fietsers

Op een gelijkwaardig kruispunt geef je voorrang aan bestuurders die van rechts komen (art. 15 lid 1). Een fietser of bromfietser is ook een bestuurder, dus een fietser van rechts gaat voor jou. Twee uitzonderingen staan in dezelfde regel: wie van een onverharde weg komt, geeft voorrang aan verkeer op de verharde weg, en iedereen geeft voorrang aan de tram.

De tram gaat voor, ook van links

Op een kruispunt zonder borden of lichten heeft een tram altijd voorrang, ook als hij van links komt (art. 15 lid 2). Een tram kan niet uitwijken en remt slecht. Bij afslaan geldt de tram niet als gewone afslaander: de afslaregels van art. 18 gelden niet voor trambestuurders.

Afslaan: rechtdoor gaat voor

Wie afslaat, laat tegemoetkomend verkeer op dezelfde weg voorgaan. Dat geldt ook voor verkeer naast of vlak achter je, zoals een fietser rechts naast je als jij rechtsaf slaat (art. 18 lid 1). Slaan twee tegenliggers op hetzelfde kruispunt allebei af, dan laat wie linksaf gaat degene die rechtsaf gaat voorgaan (art. 18 lid 2).

Rotondes: meestal voorrang aan wie er al op rijdt

Er is geen apart wetsartikel voor voorrang op een rotonde. Zonder borden geldt dus gewoon rechts gaat voor, en dan heeft het verkeer dat de rotonde oprijdt voorrang. In de praktijk staan er bijna altijd een voorrangsbord en haaientanden bij de ingang. Dan verleen jij als oprijder voorrang aan het verkeer dat al op de rotonde rijdt. Bij het verlaten van de rotonde geef je richting aan, want je slaat af.

Voorrang verlenen of voor laten gaan?

Het CBR gebruikt deze twee begrippen heel precies, en het onderwerp heet niet voor niets "Voorrang en voor laten gaan". Voorrang verlenen gaat over bestuurders op een kruispunt. Voor laten gaan gaat over alle andere situaties: voetgangers, afslaan en bijzondere manoeuvres zoals wegrijden uit een parkeervak of een uitrit.

Voetgangers en het zebrapad

Voetgangers zijn geen bestuurders, dus ze hebben geen voorrang. Je laat ze wel voorgaan. Voetgangers die op een zebra oversteken of duidelijk op het punt staan dat te doen, laat je voorgaan (art. 49 lid 2). Blinden met een witte stok en mensen die zich moeilijk voortbewegen, laat je altijd voorgaan (art. 49 lid 1).

Zo toetst het CBR voorrang

Voorrang komt op het examen in verschillende vormen terug. Bij een sleepvraag zet je drie weggebruikers in de goede volgorde: wie mag eerst, wie daarna en wie als laatste. Bij een animatiefilmpje zie je een kruispunt bewegen en beantwoord je een vraag als "Wie mag eerst?". In een van de officiële voorbeeldvragen van het CBR komen een tram, een fietser, een motor en een auto tegelijk bij een kruispunt, en is de fietser het juiste antwoord. Rijtjes uit het hoofd leren helpt je hier niet. De rangorde snappen wel.